Przed USG jamy brzusznej trzeba być na czczo: ostatni posiłek najlepiej zjeść 6-8 godzin przed badaniem, a potem pić tylko niegazowaną wodę, bez soków i napojów gazowanych. Przez 6 godzin nie pali się tytoniu. Poprzedniego dnia pomaga lekkostrawna dieta, a przy ocenie pęcherza trzeba mniej więcej godzinę przed badaniem wypić kilka szklanek wody i nie oddawać moczu.
To zalecenia typowe. Szczegóły zależą od zakresu badania, wieku i chorób przewlekłych, dlatego zawsze obowiązują wskazówki pracowni, w której wykonuje się badanie.
Na badanie USG jamy brzusznej w Centrum Medycznym UNiMED nie potrzeba skierowania, a dzieci bada osobna pracownia USG dla dzieci.
Ile godzin przed USG jamy brzusznej nie jeść?
Typowa przerwa w jedzeniu przed USG jamy brzusznej wynosi 6-8 godzin. Taką przerwę zaleca standard Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego (PTU), bo po posiłku pęcherzyk żółciowy się obkurcza, a treść pokarmowa i gazy zasłaniają trzustkę i inne narządy.
Badanie umówione na rano ułatwia sprawę: po lekkiej kolacji poprzedniego dnia przychodzi się bez śniadania. Przy badaniu po południu lekkie śniadanie trzeba zjeść na tyle wcześnie, by do badania minęło co najmniej 6 godzin, a szczegóły warto potwierdzić przy zapisie.
W czasie przerwy nie należy też żuć gumy ani ssać cukierków. Gdy przed badaniem zdarzył się posiłek, warto powiedzieć o tym przed wejściem do gabinetu, bo czasem lepiej przełożyć badanie na inny dzień niż uzyskać niepełny opis.
Co można pić przed badaniem?
W czasie przerwy w jedzeniu można pić niegazowaną wodę. Kawę, herbatę, soki, napoje słodzone i gazowane lepiej odłożyć na czas po badaniu, bo gaz zasłania narządy, a napoje z mlekiem lub cukrem działają jak posiłek.
Wodą popija się także leki przyjmowane rano. Gdy w zakres badania wchodzi pęcherz moczowy, woda jest potrzebna dodatkowo, w ilości i czasie podanym przez pracownię.
Pełny pęcherz: kiedy jest potrzebny i jak go przygotować?
Wypełniony pęcherz jest potrzebny, gdy badanie ma objąć pęcherz moczowy, a u mężczyzn także prostatę. Pustego pęcherza nie da się dobrze ocenić, a wypełniony przewodzi ultradźwięki i ułatwia ocenę narządów miednicy.
Zwykle około godziny przed badaniem wypija się kilka szklanek niegazowanej wody i nie oddaje moczu aż do badania. Niektóre pracownie podają dokładną ilość, np. około litra, dlatego przy zapisie warto zapytać, czy badanie obejmie pęcherz i jak się do tego przygotować.
Dieta dzień przed USG: czego unikać?
Dzień przed badaniem warto jeść mniejsze, lekkostrawne posiłki, np. gotowane chude mięso lub rybę, ryż, makaron czy gotowaną marchew. Najwięcej gazów powodują:
- rośliny strączkowe, np. fasola, groch, soczewica,
- warzywa kapustne, np. kapusta, brokuły, kalafior,
- surowe owoce,
- ciemne i świeże pieczywo,
- potrawy tłuste, smażone i ciężkostrawne,
- napoje gazowane.
Osobom ze skłonnością do wzdęć niektóre pracownie zalecają dodatkowo preparat zmniejszający ilość gazów w jelitach, np. z symetykonem, przyjmowany dzień wcześniej i rano. Taki środek stosuje się zgodnie z zaleceniem pracowni lub lekarza i z ulotką.
Przygotowanie krok po kroku: plan od dnia przed badaniem
Zestawienie pokazuje typowy plan przy badaniu umówionym rano.
| Kiedy | Co zrobić |
|---|---|
| Dzień przed badaniem | Lekkostrawne posiłki, bez produktów wzdymających i napojów gazowanych |
| Wieczór przed badaniem | Lekka kolacja, najpóźniej 6-8 godzin przed godziną badania |
| Od kolacji do badania | Tylko niegazowana woda; bez jedzenia, gumy do żucia, kawy i słodkich napojów |
| 6 godzin przed badaniem | Bez palenia tytoniu |
| Rano w dniu badania | Stałe leki popite niewielką ilością wody, chyba że lekarz zalecił inaczej |
| Około godziny przed badaniem | Kilka szklanek wody i bez oddawania moczu, jeśli badanie obejmuje pęcherz |
| Po badaniu | Można od razu jeść i pić |
Leki i cukrzyca w dniu badania
Leków przyjmowanych na stałe nie odstawia się z powodu USG. Poranne tabletki popija się małym łykiem niegazowanej wody, a w razie wątpliwości sposób ich przyjęcia warto omówić z lekarzem prowadzącym.
Przy cukrzycy przerwa w jedzeniu może grozić niedocukrzeniem, zwłaszcza u osób leczonych insuliną lub niektórymi lekami doustnymi. Dawki na dzień badania omawia się wcześniej z lekarzem prowadzącym lub diabetologiem. Pomaga też:
- zapisanie się na wczesną godzinę i poinformowanie o cukrzycy przy zapisie,
- zmierzenie stężenia glukozy rano, jeśli jest taka możliwość,
- zabranie glukozy w tabletkach lub słodkiego napoju na wypadek niedocukrzenia oraz posiłku na czas po badaniu.
Objawy niedocukrzenia, takie jak drżenie, poty, kołatanie serca czy osłabienie, trzeba leczyć od razu, nawet jeśli oznacza to przełożenie badania.
USG brzucha u dziecka i niemowlęcia
U dzieci przerwa w jedzeniu jest krótsza niż u dorosłych i zależy od wieku oraz celu badania. Według standardu badań USG u dzieci Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego przy ocenie pęcherzyka żółciowego wystarczają zwykle 3 godziny bez posiłku.
Pracownia USG dla dzieci w UNiMED prosi o kilka godzin bez posiłku przed USG brzucha, a niemowlę najlepiej przynieść przed karmieniem. Gdy oceniany ma być układ moczowy, dziecko powinno przed badaniem wypić płyny, zwykle 30-60 minut wcześniej.
Rodzic jest przy dziecku przez całe badanie. Warto zabrać ulubioną zabawkę oraz picie i coś do jedzenia na czas po badaniu, bo głodne dziecko trudniej uspokoić. Przygotowanie do innych badań opisuje strona o USG dla dzieci.
Co zabrać i jak przebiega badanie?
W dniu badania warto mieć ze sobą:
- zlecenie lub skierowanie od lekarza, jeśli zostało wystawione, bo opisuje cel badania,
- spis stałych leków,
- wyniki poprzednich USG, tomografii lub rezonansu jamy brzusznej, najlepiej z płytami,
- świeże badania krwi i moczu, np. próby wątrobowe,
- wygodne ubranie, które łatwo odsłania brzuch.
Badanie wykonuje się na leżąco. Po nałożeniu żelu lekarz przesuwa głowicę po brzuchu i prosi o nabranie powietrza i chwilowe wstrzymanie oddechu albo o ułożenie się na boku, bo wtedy narządy lepiej się odsłaniają.
Badanie jest bezbolesne i zwykle zajmuje od kilku do kilkunastu minut, a po nim można od razu jeść i pić.
Lekarz przygotowuje opis, który warto omówić z lekarzem kierującym, np. lekarzem rodzinnym lub gastroenterologiem, bo dopiero zestawienie obrazu z objawami i wynikami krwi daje podstawę do rozpoznania.
Najczęstsze błędy w przygotowaniu
Najczęściej opis bywa niepełny z powodów, których łatwo uniknąć:
- zbyt krótka przerwa w jedzeniu, np. śniadanie dwie godziny przed badaniem,
- kawa z mlekiem, sok lub napój gazowany wypity rano,
- papieros lub guma do żucia tuż przed wejściem do gabinetu,
- oddanie moczu przed badaniem, które miało objąć pęcherz,
- samodzielne odstawienie stałych leków, a przy cukrzycy przerwa w jedzeniu bez uzgodnienia dawek leków z lekarzem.
Termin badania w pracowni USG UNiMED można zarezerwować online lub telefonicznie, a przy zapisie warto od razu zapytać o przygotowanie do konkretnego zakresu badania.
Przeczytaj także: Kto powinien wykonywać regularne badania USG
Najczęściej zadawane pytania
Czy przed USG jamy brzusznej można pić kawę lub herbatę?
Lepiej nie, bo przed badaniem zaleca się pić wyłącznie niegazowaną wodę. Kawa i herbata, zwłaszcza z mlekiem lub cukrem, mogą pogorszyć warunki badania. Ulubiony napój można wypić od razu po badaniu.
Czy przed USG brzucha można żuć gumę i palić papierosy?
Nie, przed badaniem nie należy żuć gumy ani palić. Żucie gumy sprzyja połykaniu powietrza, które zasłania narządy, a dym tytoniowy może powodować obkurczenie pęcherzyka żółciowego, dlatego standard PTU zaleca 6 godzin bez palenia. Po badaniu nie ma już takich ograniczeń.
Ile wody wypić przed USG, gdy badany ma być pęcherz?
Zwykle wystarczy kilka szklanek niegazowanej wody wypitych około godziny przed badaniem, bez oddawania moczu do czasu badania. Część pracowni podaje dokładną ilość, np. około litra, dlatego warto zapytać o nią przy zapisie. Przy zbyt pustym pęcherzu ocena jego ściany i prostaty bywa niemożliwa.
Czy osoba z cukrzycą musi być na czczo przed USG brzucha?
Zwykle tak, ale dawki insuliny lub innych leków obniżających cukier trzeba ustalić z lekarzem, bo przerwa w jedzeniu grozi niedocukrzeniem. Najlepiej zapisać się na wczesną godzinę i powiedzieć o cukrzycy przy zapisie. Warto mieć przy sobie glukozę i coś do jedzenia po badaniu.
Jak długo dziecko nie powinno jeść przed USG brzucha?
U dzieci przerwa w jedzeniu jest krótsza niż u dorosłych i zwykle wynosi kilka godzin, a przy ocenie pęcherzyka żółciowego często wystarczają 3 godziny. Niemowlę najlepiej przynieść na badanie przed porą karmienia. Dokładny czas dla wieku dziecka podaje pracownia przy zapisie.