Diabetolog w Białymstoku - rozpoznanie i prowadzenie cukrzycy
Poradnia diabetologiczna Centrum Medycznego UNiMED w Białymstoku zajmuje się rozpoznawaniem cukrzycy, jej leczeniem i zapobieganiem powikłaniom u dorosłych. Diabetolog przyjmuje prywatnie, bez skierowania, zarówno osoby z nieprawidłowym wynikiem glukozy z badań okresowych, jak i pacjentów chorujących od lat, u których dotychczasowe leczenie przestało wystarczać.
Specjalista dla dziecka? Dzieci i młodzież przyjmuje w UNiMED diabetolog dziecięcy w osobnej poradni.
Wizyta u diabetologa przebiega w stałym porządku:
- Wywiad: od kiedy trwają objawy, jakie wyniki glukozy pojawiały się wcześniej, czy cukrzyca występuje w rodzinie.
- Przegląd dotychczasowych badań - glukozy na czczo, HbA1c, lipidogramu, parametrów nerkowych.
- Pomiar ciśnienia tętniczego, masy ciała i obwodu talii.
- Ocena dotychczasowego leczenia oraz sposobu przyjmowania leków.
- Sprawdzenie techniki pomiaru glukometrem, a przy insulinoterapii także techniki podania.
- Ustalenie planu leczenia, celów glikemii i terminu kontroli.
Objawy, przy których warto zbadać glukozę
Cukrzyca typu 2 rozwija się latami i przez długi czas nie daje żadnych dolegliwości, dlatego bywa rozpoznawana przypadkowo, w badaniach okresowych. Do diabetologa warto zgłosić się, gdy pojawia się:
- wzmożone pragnienie i oddawanie większych ilości moczu, także w nocy,
- chudnięcie mimo prawidłowego lub zwiększonego apetytu,
- osłabienie, senność po posiłkach i spadek koncentracji,
- nawracające infekcje skóry, dróg moczowych lub grzybice,
- wolno gojące się rany i otarcia, zwłaszcza na stopach,
- pogorszenie ostrości widzenia, które zmienia się z dnia na dzień,
- drętwienie, mrowienie lub pieczenie stóp nasilające się nocą.
Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego badanie w kierunku cukrzycy wykonuje się co 3 lata u każdej osoby po 45. roku życia, a raz w roku, niezależnie od wieku, przy co najmniej jednym czynniku ryzyka, np. nadwadze, nadciśnieniu, cukrzycy u rodziców lub rodzeństwa albo przebytej cukrzycy ciążowej.
U osób bez objawów rozpoznanie opóźnia się nierzadko o lata, a pierwszym sygnałem bywa dopiero powikłanie, np. gorsze widzenie albo niegojąca się rana.
Wygenerowane przez AICukrzyca typu 1, typu 2 i stan przedcukrzycowy
Te trzy rozpoznania bywają mylone, choć różnią się mechanizmem, przebiegiem i leczeniem. Zdarza się też, że pacjent słyszy o „cukrzycy insulinoodpornej”, a takie rozpoznanie nie istnieje. Typ 2 wiąże się z insulinoopornością, czyli gorszą odpowiedzią tkanek na insulinę, a nie z odpornością na leczenie.
| Rozpoznanie | Szczegóły |
|---|---|
| Cukrzyca typu 1 | Co dzieje się w organizmie: Autoimmunologiczne zniszczenie komórek trzustki produkujących insulinę Typowy przebieg i leczenie: Początek zwykle nagły, insulina od momentu rozpoznania |
| Cukrzyca typu 2 | Co dzieje się w organizmie: Insulinooporność tkanek i stopniowo malejące wydzielanie insuliny Typowy przebieg i leczenie: Rozwój latami, leczenie od zmiany stylu życia i leków doustnych |
| Stan przedcukrzycowy | Co dzieje się w organizmie: Glikemia powyżej normy, ale poniżej progu rozpoznania cukrzycy Typowy przebieg i leczenie: Bywa odwracalny: decydują masa ciała, ruch i sposób żywienia |
| Cukrzyca ciążowa | Co dzieje się w organizmie: Zaburzenie tolerancji glukozy ujawnione w ciąży Typowy przebieg i leczenie: Ustępuje po porodzie, ale zwiększa ryzyko cukrzycy w przyszłości |
| Cukrzyca wtórna | Co dzieje się w organizmie: Następstwo innej choroby lub leczenia, np. sterydami Typowy przebieg i leczenie: Postępowanie zależy od przyczyny wyjściowej |
Typ 1 nie dotyczy wyłącznie dzieci. U dorosłych bywa rozpoznawany później i początkowo mylony z typem 2, dlatego przy nietypowym przebiegu diabetolog zleca dodatkowe badania, np. przeciwciała anty-GAD lub stężenie peptydu C.
Jakie badania rozstrzygają o rozpoznaniu
Cukrzycę rozpoznaje się na podstawie glikemii na czczo, wyniku doustnego testu obciążenia glukozą (OGTT) albo hemoglobiny glikowanej (HbA1c) oznaczonej w laboratorium. Pomiar glukometrem nie wystarcza do postawienia rozpoznania. Progi według zaleceń Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego na 2026 rok:
- glikemia na czczo: poniżej 100 mg/dl to norma, 100-125 mg/dl to nieprawidłowa glikemia na czczo, a 126 mg/dl lub więcej w dwóch oznaczeniach oznacza cukrzycę,
- OGTT, pomiar po 2 godzinach: 140-199 mg/dl to nieprawidłowa tolerancja glukozy, a 200 mg/dl lub więcej to cukrzyca,
- HbA1c: 5,7-6,4% odpowiada stanowi przedcukrzycowemu, a 6,5% lub więcej oznacza cukrzycę,
- glikemia przygodna, zmierzona o dowolnej porze: 200 mg/dl lub więcej u osoby z objawami cukrzycy wystarcza do rozpoznania.
W ocenie leczenia diabetolog opiera się na HbA1c, która odzwierciedla średnią glikemię z około 3 ostatnich miesięcy. Nie da się jej „poprawić” kilkudniową dietą przed wizytą, dlatego dobrze pokazuje wyrównanie cukrzycy.
Przy stabilnym przebiegu i osiągniętych celach leczenia HbA1c oznacza się raz w roku, a gdy cele nie są osiągnięte albo zmieniono leczenie, co najmniej raz na kwartał.
Wygenerowane przez AIPowikłania, którym można zapobiegać
Największym problemem cukrzycy nie są same wysokie wyniki, lecz to, co robią z naczyniami i nerwami przez lata. Uszkodzeniu ulegają drobne naczynia siatkówki i nerek oraz nerwy obwodowe, a jednocześnie przyspiesza miażdżyca dużych tętnic.
Wszystko to długo przebiega bezboleśnie, dlatego kontrole wykonuje się, zanim pojawią się objawy. Badanie dna oka u okulisty przy cukrzycy typu 2 przeprowadza się już w chwili rozpoznania, a przy braku zmian co 1-2 lata.
Stałymi punktami są też badania czynności nerek, kontrola ciśnienia i lipidogramu oraz ocena ryzyka sercowo-naczyniowego wspólnie z kardiologiem. Raz w roku wykonuje się badanie czucia na stopach, a przy drętwieniu stóp i chromaniu ocenę przepływów uzupełnia chirurg naczyniowy.
Codzienne oglądanie stóp brzmi banalnie, ale to ono najczęściej wychwytuje otarcie, zanim stanie się raną. Przy neuropatii stopa przestaje boleć, więc rolę alarmu przejmuje wzrok, a przy gorszym widzeniu pomoc domowników.
Kiedy nie czekać na wizytę u diabetologa
Część stanów związanych z cukrzycą wymaga leczenia w szpitalu, a nie planowej wizyty. Przy poniższych objawach należy zadzwonić pod numer 112 albo zgłosić się na szpitalny oddział ratunkowy:
- utrata przytomności, drgawki lub nagłe splątanie u osoby leczonej insuliną albo pochodnymi sulfonylomocznika, bo tak może przebiegać ciężka hipoglikemia (osobie nieprzytomnej nie podaje się niczego do jedzenia ani picia),
- silne pragnienie i oddawanie dużych ilości moczu, którym towarzyszą wymioty, ból brzucha, przyspieszony, głęboki oddech, zapach acetonu z ust albo senność, bo mogą świadczyć o kwasicy ketonowej,
- rana lub owrzodzenie stopy z gorączką, szybko szerzącym się zaczerwienieniem albo czarnym zabarwieniem skóry, a także nagle zimna, blada i bolesna stopa.
Przytomna osoba z glikemią poniżej 70 mg/dl powinna od razu zjeść lub wypić 15 g glukozy, np. w tabletkach, i po 15 minutach ponownie zmierzyć cukier, a przy wciąż niskim wyniku powtórzyć dawkę.
Pilnej oceny, najlepiej tego samego dnia, wymaga każda nowa rana, pęcherz albo obrzęk stopy u osoby z cukrzycą, także wtedy, gdy nie boli.
Diabetolog prywatnie: zapis i przygotowanie do wizyty
Na konsultację diabetologiczną w UNiMED nie potrzeba skierowania. Wizyty prowadzi prof. dr hab. n. med. Włodzimierz Łuczyński, a wolne terminy można zarezerwować online w MyDr i ZnanyLekarz albo telefonicznie w rejestracji.
Na wizytę u diabetologa warto zabrać wyniki glukozy i HbA1c, lipidogram, badania nerek, wypisy ze szpitala oraz listę leków z dawkami. Osoby mierzące cukier w domu powinny wziąć glukometr z zapisem pomiarów albo raport z systemu ciągłego monitorowania glikemii.
Aktualne ceny konsultacji i badań są w cenniku dla dorosłych.
Poradniki o cukrzycy i żywieniu
- Kiedy warto skonsultować się z diabetologiem
- Jak wygląda współpraca z dietetykiem przy zmianie nawyków żywieniowych
Poradnia diabetologiczna UNiMED w Białymstoku
Konsultacja u diabetologa, badania laboratoryjne i ocena innych specjalistów odbywają się przy ul. Towarowej 3 w Białymstoku, więc komplet badań kontrolnych da się zebrać bez krążenia między placówkami. Przy układaniu jadłospisu pomaga dietetyk, a gdy cukrzycy towarzyszą choroby tarczycy lub inne zaburzenia hormonalne, endokrynolog.
Placówka przyjmuje od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-20:00 oraz w soboty od 8:00 do 14:00. Gdy glukoza w badaniach okresowych wyszła powyżej normy, wyniki przestały się układać mimo leczenia albo pojawiło się drętwienie stóp, warto umówić konsultację online lub telefonicznie. Zapraszamy do UNiMED.
Pytania pacjentów o cukrzycę
Czy jeden podwyższony wynik glukozy oznacza cukrzycę?
Nie zawsze. Podwyższoną glikemię na czczo trzeba potwierdzić drugim oznaczeniem, bo na wynik wpływają m.in. infekcja, stres i niedotrzymanie warunku bycia na czczo. Wyjątkiem jest glikemia przygodna 200 mg/dl lub wyższa u osoby z typowymi objawami, która wystarcza do rozpoznania.
Czy do diabetologa potrzebne jest skierowanie?
Nie, na prywatną konsultację diabetologiczną w UNiMED skierowanie nie jest potrzebne. Termin można zarezerwować online albo telefonicznie, a na wizytę warto zabrać dotychczasowe wyniki i listę przyjmowanych leków.
Czy stan przedcukrzycowy da się cofnąć?
Tak, u części osób wyniki wracają do normy, a zmiana stylu życia zmniejsza ryzyko przejścia w cukrzycę typu 2. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne zaleca co najmniej 150 minut aktywności fizycznej tygodniowo, a przy nadwadze redukcję masy ciała o co najmniej 7% w ciągu roku. Efekty ocenia się w kolejnych badaniach.
Czy cukrzyca typu 2 zawsze kończy się insuliną?
Nie. Wielu pacjentów przez lata leczy się bez insuliny, a jej włączenie nie jest porażką, tylko kolejnym etapem dostosowanym do wydolności trzustki. Decyduje o tym przebieg choroby, a nie sam czas jej trwania.
Czy hemoglobina glikowana zawsze jest wiarygodna?
Nie zawsze. Niedokrwistość, niektóre choroby hemoglobiny, leczenie hemodializami, ciąża i okres po porodzie zaburzają zależność między HbA1c a średnią glikemią. U takich osób rozpoznanie opiera się na pomiarach glukozy w osoczu krwi żylnej.