Badania kierowców w Białymstoku: ocena zdrowia i testy psychologiczne
Badania kierowców to dwa osobne badania: lekarskie, które ocenia stan zdrowia, i psychologiczne, które sprawdza m.in. uwagę, czas reakcji i radzenie sobie w trudnych sytuacjach. W UNiMED badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, potocznie nazywane psychotestami, wykonuje prywatnie poradnia psychologiczna, a badanie lekarskie lekarz medycyny pracy.
Oba badania opisuje ustawa o kierujących pojazdami: lekarskie art. 75, a psychologiczne art. 82. Badanie lekarskie przechodzi każdy kandydat na kierowcę, a psychologiczne tylko wybrane grupy kierowców, wymienione niżej. Badanie psychologiczne przeprowadza uprawniony psycholog transportu.
Kiedy trzeba wykonać badanie psychologiczne kierowcy
Obowiązek wynika z ustawy o kierujących pojazdami, a w przypadku kierowców zawodowych także z ustawy o transporcie drogowym. Badaniu podlegają m.in.:
| Kto | Szczegóły |
|---|---|
| Kategorie C i D oraz tramwaj | Kogo dotyczy: Kandydatów na prawo jazdy kategorii C1, C, D1 i D, także z przyczepą, oraz na kierowców tramwaju Kiedy: Przed uzyskaniem uprawnień i przy każdym przedłużeniu ich ważności |
| Kierowcy zawodowi | Kogo dotyczy: Kierowców wykonujących przewóz drogowy osób lub rzeczy Kiedy: Okresowo; zatrudnionych kierowców kieruje na badanie pracodawca |
| Pojazdy uprzywilejowane i przewożące pieniądze | Kogo dotyczy: Osób ubiegających się o zezwolenie na kierowanie np. karetką, wozem strażackim albo pojazdem przewożącym wartości pieniężne Kiedy: Przed wydaniem zezwolenia i przy przedłużaniu jego ważności |
| Instruktorzy i egzaminatorzy | Kogo dotyczy: Kandydatów na instruktorów i egzaminatorów nauki jazdy oraz osoby wykonujące te zawody Kiedy: Przed kursem, a potem co 5 lat, po 60. roku życia co 30 miesięcy |
| Kierowcy skierowani przez starostę | Kogo dotyczy: Kierowców, którzy prowadzili pojazd w stanie nietrzeźwości lub po użyciu alkoholu albo podobnie działającego środka, przekroczyli 24 punkty karne albo spowodowali wypadek, w którym inna osoba zginęła lub została ranna Kiedy: W ciągu 30 dni od otrzymania skierowania |
Badanie przechodzi też osoba, która chce odzyskać uprawnienia cofnięte z powodu przeciwwskazań psychologicznych, a także kierowca, u którego lekarz podczas badania lekarskiego stwierdził możliwość poważnych przeciwwskazań psychologicznych do kierowania.
Jak przygotować się do badania psychologicznego
Na badanie warto przyjść wypoczętym i wyspanym, najlepiej nie po nocnej zmianie, i bez alkoholu w organizmie, bo zmęczenie obniża wyniki testów reakcji i uwagi. Trzeba też zabrać:
- dokument tożsamości, bo przed badaniem psycholog sprawdza tożsamość osoby badanej,
- okulary lub soczewki kontaktowe, jeśli są używane na co dzień,
- skierowanie od starosty, pracodawcy albo szkoły, jeśli zostało wydane.
O złym samopoczuciu lub chorobie w dniu badania należy powiedzieć psychologowi. Badania wtedy się nie przeprowadza, a nowy termin wyznacza się w ciągu 14 dni. Tak samo jest, gdy stan osoby badanej wskazuje na użycie alkoholu lub podobnie działającego środka.
Jak przebiega badanie psychologiczne kierowcy
Zakres badania określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z 2014 roku. Składają się na nie rozmowa z psychologiem i obserwacja, testy wykonywane na papierze lub komputerze oraz próby na aparaturze. Psycholog ocenia trzy obszary:
- sprawność intelektualną i procesy poznawcze, czyli spostrzeganie, uwagę, rozumienie sytuacji i przewidywanie jej rozwoju,
- osobowość, w tym rozumienie norm, samokontrolę i radzenie sobie w trudnych sytuacjach,
- sprawność psychomotoryczną, czyli szybkość i trafność reakcji oraz koordynację wzrokowo-ruchową.
Dobór testów zależy od celu badania. U kandydatów na instruktorów, egzaminatorów, kierowców pojazdów uprzywilejowanych i kierowców zawodowych psycholog ocenia też predyspozycje potrzebne w tej pracy.
U kierowców skierowanych po jeździe pod wpływem alkoholu badanie obejmuje m.in. cechy osobowości, które wpływają na powstrzymanie się od prowadzenia pojazdu po alkoholu.
Wynik badania: orzeczenie psychologiczne i co dalej
Po badaniu psycholog analizuje wyniki, przekazuje osobie badanej informację o nich i wydaje orzeczenie o braku albo istnieniu przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Oryginał orzeczenia otrzymuje osoba badana, a w orzeczeniu wpisuje się też termin jego ważności.
Osoba, która nie zgadza się z orzeczeniem, może w ciągu 14 dni od jego otrzymania złożyć pisemny wniosek o ponowne badanie w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy właściwym dla miejsca zamieszkania. Wniosek składa się za pośrednictwem psychologa, który wydał orzeczenie, a wynik ponownego badania jest ostateczny.
Gdy orzeczenie stwierdza przeciwwskazania, a osoba badana nie złoży wniosku o ponowne badanie, psycholog po 14 dniach przesyła jego kopię staroście. Na tej podstawie starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.
Badania psychologiczne kierowców prywatnie: zapis na badanie
Badanie psychologiczne kierowców w UNiMED przeprowadza poradnia psychologiczna przy ul. Towarowej 3. Termin można umówić telefonicznie w rejestracji pod numerem 881 670 007. Przy zapisie warto podać powód badania i kategorię prawa jazdy, a na wizytę przygotować dokumenty wymagane w danej sprawie.
Gdy przepisy wymagają także badania lekarskiego, można je wykonać w tym samym budynku w ramach medycyny pracy.
O koszt badania warto zapytać przy zapisie.
Pytania o badania psychologiczne kierowców
Czy do prawa jazdy kategorii B potrzebne jest badanie psychologiczne?
Nie, kandydat na prawo jazdy kategorii B przechodzi tylko badanie lekarskie. Badanie psychologiczne może go dotyczyć później, np. po skierowaniu przez starostę za jazdę pod wpływem alkoholu albo spowodowanie wypadku, w którym ktoś został ranny, lub przy ubieganiu się o zezwolenie na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym.
Czy na badanie psychologiczne kierowców potrzebne jest skierowanie?
To zależy od powodu badania. Ze skierowaniem przychodzą m.in. kierowcy skierowani przez starostę i kierowcy zawodowi, których na badanie kieruje pracodawca. Kandydaci na prawo jazdy kategorii C lub D zapisują się sami, bez skierowania.
Jak często kierowca zawodowy powtarza badanie psychologiczne?
Do ukończenia 60 lat co 5 lat, a później co 30 miesięcy. Tak stanowi art. 39k ustawy o transporcie drogowym, a termin ważności orzeczenia psycholog wpisuje w dokumencie.
Kto może przeprowadzić badanie psychologiczne kierowcy?
Tylko uprawniony psycholog: magister psychologii po podyplomowych studiach z psychologii transportu, wpisany do ewidencji uprawnionych psychologów prowadzonej przez marszałka województwa. Badanie odbywa się w pracowni psychologicznej wpisanej do rejestru, a numery wpisu podaje się w orzeczeniu.
Kto płaci za badanie psychologiczne kierowcy?
Co do zasady osoba badana. Kierowcom zatrudnionym w przewozie drogowym koszt badania pokrywa pracodawca, a uczniom szkół zawodowych przygotowujących do zawodu kierowcy organ prowadzący szkołę. Wysokość opłaty określa rozporządzenie Ministra Zdrowia.