Chirurgia transplantacyjna

Chirurgia transplantacyjna w Białymstoku - po co ta konsultacja

Poradnia chirurgii transplantacyjnej Centrum Medycznego UNiMED w Białymstoku prowadzi prywatne konsultacje dla dorosłych przed przeszczepieniem nerki lub wątroby i po nim, bez skierowania. Chirurg wyjaśnia, co oznacza taka perspektywa, jak przebiega droga do kwalifikacji i czego można się spodziewać na kolejnych etapach.

Konsultacje prowadzi dr Łukasz Rydzewski, chirurg i asystent w Klinice Chirurgii Naczyń i Transplantacji Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego. Wizyta ma charakter konsultacyjny: samo przeszczepienie oraz formalną kwalifikację przeprowadza ośrodek transplantacyjny.

Gdy w rozmowie z lekarzem prowadzącym pada słowo „przeszczepienie”, pacjent zwykle wychodzi z gabinetu z większą liczbą pytań niż odpowiedzi. Spotkanie z chirurgiem pozwala te pytania uporządkować i odnieść do konkretnej sytuacji.

Kiedy pojawia się temat przeszczepienia

Do poradni chirurgii transplantacyjnej w Białymstoku trafiają pacjenci na różnych etapach tej drogi. Przeszczepienie rozważa się wtedy, gdy narząd przestaje pełnić swoją funkcję, a dostępne metody nie utrzymują już stabilnego stanu pacjenta.

Wytyczne KDIGO z 2020 r. zalecają, by osoby z przewlekłą chorobą nerek w stadium 4-5, czyli z eGFR poniżej 30 ml/min/1,73 m², były informowane o możliwości przeszczepienia, a do oceny w ośrodku transplantacyjnym kierowane co najmniej 6-12 miesięcy przed spodziewanym rozpoczęciem dializ.

Decyzja nigdy nie zapada podczas jednej wizyty. Poprzedza ją ocena stanu ogólnego, chorób współistniejących i wyników badań, którą prowadzi nefrolog, a przy chorobach wątroby gastroenterolog lub specjalista chorób zakaźnych, we współpracy z ośrodkiem transplantacyjnym.

Wygenerowane przez AI

Dawca żywy a dawca zmarły

Nerkę można otrzymać od dawcy zmarłego albo od dawcy żywego. Zgodnie z ustawą transplantacyjną dawcą żywym może zostać krewny w linii prostej, rodzeństwo, osoba przysposobiona lub małżonek, a inna osoba, gdy uzasadniają to szczególne względy osobiste i zgodzi się na to sąd.

Przeszczepienie od dawcy żywego jest zabiegiem planowanym, narząd krótko pozostaje bez ukrwienia, a nerka zwykle działa lepiej i dłużej. Można je też wykonać, zanim pacjent rozpocznie dializy: wytyczne KDIGO wskazują takie wyprzedzające przeszczepienie jako preferowane leczenie.

Pacjent, który czeka na narząd od dawcy zmarłego, zostaje wpisany na krajową listę osób oczekujących na przeszczepienie, którą prowadzi Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne do Spraw Transplantacji „Poltransplant”. Nerkę od dawcy zmarłego przydziela się według kryteriów medycznych, m.in. pilności, zgodności immunologicznej, wieku dawcy i biorcy oraz czasu oczekiwania.

Kolejność zgłoszeń nie jest jedynym kryterium, dlatego telefon z ośrodka może przyjść w dowolnym momencie i trzeba być na niego przygotowanym.

Przeszczep a dializy - co realnie się zmienia

Dializoterapia zastępuje część funkcji nerek, ale hemodializa wymaga kilku sesji w tygodniu i podporządkowania im rytmu dnia oraz diety. Udany przeszczep zwykle oznacza koniec dializ, większą swobodę w jedzeniu i piciu oraz łatwiejszy powrót do pracy.

Według wytycznych KDIGO przeszczepienie daje też średnio dłuższe przeżycie i lepszą jakość życia niż dializy.

To jednak zamiana jednego zobowiązania na inne: po przeszczepieniu przez całe życie przyjmuje się leki immunosupresyjne i zgłasza na regularne kontrole. Warto znać obie strony tego bilansu, zanim podejmie się decyzję, i o tym chirurg również rozmawia z pacjentem podczas konsultacji.

Droga do kwalifikacji w poradni chirurgii transplantacyjnej

Proces jest wieloetapowy i zwykle trwa miesiącami:

1. Lekarz prowadzący stwierdza wskazania i kieruje pacjenta do ośrodka transplantacyjnego.
2. Wykonywany jest komplet badań: krwi, obrazowych, ocena serca i naczyń, badania w kierunku zakażeń oraz ognisk zapalnych, w tym stomatologicznych.
3. Ośrodek ocenia, czy zabieg jest bezpieczny, biorąc pod uwagę choroby współistniejące i stan ogólny.
4. Po zakwalifikowaniu pacjent zostaje zgłoszony na krajową listę oczekujących.
5. W okresie oczekiwania obowiązują regularne kontrole i aktualizacja badań.
6. Po telefonie z ośrodka trzeba stawić się niezwłocznie, na czczo, z dokumentacją.

Częstym powodem opóźnień bywają niedokończone badania i nieusunięte ogniska zapalne. Dlatego na konsultacji chirurg sprawdza, czego brakuje w dokumentacji, żeby nie tracić czasu na kolejnych etapach.

Życie po przeszczepie: leki i kontrole

Leki immunosupresyjne przyjmuje się codziennie, o stałych porach i bez samodzielnych przerw, bo ich odstawienie grozi odrzuceniem narządu. Obniżają odporność, więc większego znaczenia nabierają szczepienia, higiena i unikanie kontaktu z osobami chorymi.

Część leków wchodzi w interakcje z sokiem grejpfrutowym i ziołami, na przykład dziurawcem, dlatego każdy nowy lek lub suplement warto skonsultować z lekarzem. Przy chorobach współistniejących opiekę uzupełnia internista, a przy problemach z dostępem naczyniowym chirurg naczyniowy.

Leczenie immunosupresyjne zwiększa też ryzyko raka skóry. Wytyczne KDIGO zalecają ochronę przed słońcem, czyli cień, odzież i kremy z filtrem, oraz regularne oglądanie skóry, a zmianę, która rośnie albo krwawi, warto pokazać dermatologowi.

Wygenerowane przez AI

Kiedy nie czekać na wizytę: objawy po przeszczepieniu

Odrzucanie przeszczepu i zakażenia leczy się tym skuteczniej, im wcześniej zostaną rozpoznane. Z ośrodkiem transplantacyjnym lub transplantologiem, który prowadzi leczenie, należy skontaktować się tego samego dnia, gdy pojawi się:

• gorączka lub dreszcze bez uchwytnej przyczyny,
• ból albo obrzęk w okolicy przeszczepionego narządu,
• wyraźny spadek ilości oddawanego moczu,
• nagły przyrost masy ciała i obrzęki,
• zażółcenie skóry, ciemny mocz lub jasne stolce po przeszczepieniu wątroby,
• wymioty albo biegunka, które uniemożliwiają regularne przyjmowanie leków.

Przy duszności, bólu w klatce piersiowej, splątaniu lub utracie przytomności należy zadzwonić pod numer 112.

Konsultacja transplantologiczna prywatnie: zapis i przygotowanie do wizyty

Na konsultację u chirurga w poradni chirurgii transplantacyjnej UNiMED nie potrzeba skierowania. Wizyty prowadzi dr Łukasz Rydzewski, a wolne terminy można zarezerwować online w MyDr i ZnanyLekarz albo telefonicznie w rejestracji.

Na wizytę warto zabrać wypisy ze szpitala, aktualne wyniki badań krwi, opisy badań obrazowych, karty dializ oraz listę przyjmowanych leków z dawkami. Przydaje się też spisana lista pytań, bo przy dużej ilości informacji łatwo o czymś zapomnieć.

O koszt konsultacji warto zapytać przy zapisie.

Poradnia chirurgii transplantacyjnej UNiMED w Białymstoku

Konsultacja u chirurga odbywa się przy ul. Towarowej 3, a w tym samym budynku można umówić także wizytę nefrologiczną, gastroenterologiczną czy internistyczną. Ułatwia to uzupełnienie badań przed kolejnym etapem kwalifikacji.

Placówka jest czynna od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-20:00 oraz w soboty od 8:00 do 14:00. Gdy przeszczepienie pojawia się w rozmowie z lekarzem jako jedna z możliwości, konsultacja pomaga zrozumieć, co oznacza w konkretnej sytuacji. Termin można umówić online lub telefonicznie. Zapraszamy do UNiMED.

Pytania przed rozmową o przeszczepieniu