USG jamy brzusznej w Białymstoku: na czym polega badanie?
USG jamy brzusznej to badanie ultrasonograficzne narządów brzucha: wątroby, pęcherzyka i dróg żółciowych, trzustki, śledziony, nerek i pęcherza moczowego. W Centrum Medycznym UNiMED w Białymstoku wykonują je lekarze radiolodzy u dorosłych, prywatnie i bez skierowania. Badanie jest bezbolesne i nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego.
Lekarz nakłada na skórę brzucha żel i przesuwa po niej głowicę aparatu (w UNiMED jest to LOGIQ F6 firmy General Electric). Fale ultradźwiękowe odbijają się od tkanek, a na ekranie powstaje obraz w czasie rzeczywistym: widać wielkość i budowę narządów, złogi, torbiele czy płyn w jamie brzusznej.
Badania dzieci wykonuje osobna pracownia USG dla dzieci.
Kiedy wykonuje się USG jamy brzusznej
Badanie zleca najczęściej lekarz rodzinny, internista, gastroenterolog albo urolog. Typowe powody to:
- ból brzucha o niejasnej przyczynie, zwłaszcza nawracający albo utrzymujący się od dłuższego czasu,
- dolegliwości sugerujące kamicę pęcherzyka żółciowego, np. ból pod prawym łukiem żebrowym po tłustym posiłku,
- nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych albo podejrzenie stłuszczenia wątroby,
- kamica nerkowa, krew w moczu, nawracające zakażenia dróg moczowych,
- niezamierzona utrata masy ciała, przewlekła biegunka lub wzdęcia, gdy lekarz szuka ich przyczyny,
- powiększenie narządu albo opór wyczuwalny w badaniu brzucha,
- kontrola zmian opisanych we wcześniejszym badaniu, np. torbieli, złogów czy guzków,
- jednorazowe sprawdzenie aorty brzusznej w kierunku tętniaka u mężczyzn po 65. roku życia, zwłaszcza palących obecnie lub w przeszłości.
O tym, czy i jak często powtarzać badanie u osoby bez objawów, decyduje lekarz na podstawie chorób przewlekłych i wcześniejszych wyników. Więcej o tym w poradniku kto powinien wykonywać regularne badania USG.
Planowe USG nie zastąpi pomocy w nagłym stanie. Nagły, silny ból brzucha, zwłaszcza z gorączką, wymiotami albo twardym, napiętym brzuchem, a także wymioty z krwią, czarne stolce czy ból po urazie brzucha to powód, by zadzwonić pod 112 albo zgłosić się na szpitalny oddział ratunkowy (SOR).
Jak przygotować się do USG jamy brzusznej
Przygotowanie ogranicza ilość gazów w jelitach i zapobiega obkurczeniu pęcherzyka żółciowego, bo wtedy obraz jest najdokładniejszy:
- przez 6-8 godzin przed badaniem nie należy jeść ani pić napojów gazowanych i soków, a niegazowaną wodę można pić,
- dzień wcześniej warto jeść lekkostrawnie i unikać produktów wzdymających, zwłaszcza warzyw strączkowych, surowych owoców i ciemnego pieczywa,
- przez 6 godzin przed badaniem nie należy palić tytoniu, bo dym sprzyja obkurczeniu pęcherzyka,
- jeśli badanie ma objąć pęcherz moczowy albo prostatę, około godziny przed nim warto wypić wodę i nie oddawać moczu.
Najłatwiej zachować przerwę w jedzeniu przy badaniu umówionym rano. Krok po kroku opisuje to poradnik o przygotowaniu do badania.
Jak przebiega badanie
Pacjent leży na plecach z odsłoniętym brzuchem. Lekarz przesuwa głowicę po skórze i co jakiś czas prosi o głęboki wdech i zatrzymanie oddechu, bo wtedy wątroba i pęcherzyk przesuwają się spod żeber w dół. Część obrazów wykonuje się w ułożeniu na boku.
Badanie trwa od kilku do kilkunastu minut i nie boli. Ucisk głowicy bywa nieprzyjemny tylko w miejscu, które boli już wcześniej. Po badaniu wystarczy wytrzeć żel, a jeść i pić można od razu.
Wynik USG jamy brzusznej i co dalej
Po badaniu lekarz przygotowuje opis: wymiary i budowę narządów oraz zmiany, które zauważył. Opis nie jest jeszcze rozpoznaniem. Interpretuje go lekarz prowadzący, zestawiając obraz z objawami i wynikami badań krwi, dlatego z wynikiem warto wrócić do lekarza, który zlecił badanie.
| W opisie | Szczegóły |
|---|---|
| Złogi w pęcherzyku żółciowym | Co może oznaczać: Kamicę pęcherzyka żółciowego Co dalej: Przy dolegliwościach konsultacja w poradni chirurgii ogólnej, bez dolegliwości zwykle obserwacja |
| Jaśniejsza niż zwykle wątroba | Co może oznaczać: Stłuszczenie wątroby Co dalej: Ocena prób wątrobowych i czynników ryzyka u gastroenterologa |
| Złóg w nerce lub poszerzony układ kielichowo-miedniczkowy | Co może oznaczać: Kamicę nerkową, utrudniony odpływ moczu Co dalej: Konsultacja u urologa, a przy gorączce i silnym bólu pilnie SOR |
| Zmiana ogniskowa w wątrobie, trzustce lub nerce | Co może oznaczać: Torbiel, naczyniak albo inną zmianę, której charakter trzeba ustalić Co dalej: Lekarz decyduje o kontroli w USG albo o tomografii lub rezonansie |
| Poszerzenie aorty brzusznej | Co może oznaczać: Tętniaka aorty brzusznej Co dalej: Konsultacja u chirurga naczyniowego |
Zmiany w wątrobie i nieprawidłowe próby wątrobowe omawia też strona o chorobach wątroby.
USG jamy brzusznej prywatnie: zapis na badanie
Na USG jamy brzusznej w UNiMED nie potrzeba skierowania. Badanie wykonują lekarze radiolodzy pracowni USG, a termin można zarezerwować online w MyDr i ZnanyLekarz albo telefonicznie w rejestracji. Przy zapisie warto powiedzieć, czy badanie ma objąć też pęcherz moczowy.
Na badanie warto zabrać opisy wcześniejszych badań obrazowych brzucha, aktualne wyniki badań krwi (np. prób wątrobowych) i moczu oraz listę przyjmowanych leków.
Aktualne ceny konsultacji i badań są w cenniku dla dorosłych.
Pytania o USG jamy brzusznej
Czy na USG jamy brzusznej potrzebne jest skierowanie?
Nie, na prywatne badanie w UNiMED skierowanie nie jest wymagane. Jeśli lekarz wystawił zlecenie albo skierowanie, warto je zabrać, bo opisane w nim pytanie pomaga ukierunkować badanie i opis.
Czy można zrobić USG jamy brzusznej po posiłku?
Lepiej nie, bo po jedzeniu pęcherzyk żółciowy się obkurcza, a gazy w jelitach zasłaniają część narządów. Jeśli posiłek już był, warto powiedzieć o tym w rejestracji: lekarz oceni, czy badanie da wiarygodny wynik, czy lepiej przełożyć je na inny dzień.
Czy USG jamy brzusznej pokaże chorobę żołądka lub jelit?
Tylko w ograniczonym zakresie. Gazy w jelitach utrudniają ocenę ich ściany, dlatego wnętrze żołądka i jelit ogląda się w gastroskopii albo kolonoskopii. USG pomaga za to sprawdzić narządy, które dają podobne dolegliwości, np. pęcherzyk żółciowy czy trzustkę.
Czy USG jamy brzusznej obejmuje nerki i pęcherz?
Tak, ocena nerek należy do badania, a pęcherz moczowy lekarz ocenia, gdy jest wypełniony. Przy pełnym pęcherzu u mężczyzn widać też prostatę. Gdy potrzebna jest dokładna ocena samego układu moczowego, np. zalegania moczu po jego oddaniu, lekarz może zlecić osobne USG układu moczowego.
Czy przed USG jamy brzusznej trzeba odstawić leki?
Nie należy odstawiać leków na własną rękę. Leki przyjmowane rano zwykle można popić niewielką ilością niegazowanej wody, a osoby z cukrzycą, którym przerwa w jedzeniu grozi zbyt niskim cukrem, powinny wcześniej ustalić z lekarzem, jak przyjąć leki.