USG bioderek u niemowląt w Białymstoku
Poradnia preluksacyjna Centrum Medycznego UNiMED w Białymstoku wykonuje USG stawów biodrowych u niemowląt. Badanie pozwala wcześnie wykryć wady wrodzone i rozwojowe stawów biodrowych, w tym dysplazję, zanim dadzą objawy przy siadaniu i chodzeniu. Jest bezbolesne, nieinwazyjne i nie wykorzystuje promieniowania. Wizyty są prywatne i nie wymagają skierowania.
USG stawów biodrowych wykonuje się w pierwszych miesiącach życia:
- między 4. a 6. tygodniem życia: pierwsze badanie przesiewowe,
- około 3. miesiąca życia: kontrola, zwłaszcza gdy w pierwszym badaniu staw był niedojrzały,
- w kolejnych miesiącach: badania kontrolne w trakcie leczenia, w terminach ustalonych przez ortopedę.
Kiedy zbadać bioderka wcześniej
Lekarz może zalecić wcześniejsze badanie, gdy:
- w ciąży dziecko było ułożone pośladkowo,
- w rodzinie występowała dysplazja stawów biodrowych,
- fałdy skórne na udach są niesymetryczne albo odwodzenie nóżek jest ograniczone,
- ciąża była bliźniacza lub przebiegała z małowodziem albo dziecko urodziło się z masą ciała powyżej 4000 g,
- stwierdzono inne wady ułożeniowe, np. stóp.
Metoda Grafa: jak ocenia się staw biodrowy niemowlęcia
Wynik USG stawów biodrowych opisuje się zwykle według metody austriackiego ortopedy Reinharda Grafa, stosowanej od lat 80. XX wieku.
Lekarz mierzy na obrazie kąt alfa, który opisuje kostną część panewki, i kąt beta, który opisuje jej część chrzęstną. Na tej podstawie każdy staw otrzymuje typ:
| Typ stawu | Szczegóły |
|---|---|
| Typ 1 (1a, 1b) | Co oznacza: Staw dojrzały, prawidłowo rozwinięty Dalsze postępowanie: Bez leczenia |
| Typ 2a | Co oznacza: Staw fizjologicznie niedojrzały u dziecka do 3. miesiąca życia Dalsze postępowanie: Kontrola USG, a gdy staw dojrzewa zbyt wolno, leczenie |
| Typ 2b | Co oznacza: Opóźnione dojrzewanie stawu u dziecka po 3. miesiącu życia Dalsze postępowanie: Leczenie |
| Typ 2c i D | Co oznacza: Staw o krytycznym ukształtowaniu (2c) albo z główką kości udowej, która zaczyna wysuwać się z panewki (D) Dalsze postępowanie: Leczenie |
| Typ 3 i 4 | Co oznacza: Staw zwichnięty: główka kości udowej jest poza panewką Dalsze postępowanie: Leczenie pod stałą opieką ortopedy |
O leczeniu decyduje lekarz na podstawie typu stawu, wieku dziecka i badania klinicznego.
Biodra niemowlęcia w codziennej pielęgnacji
Rozwojowi stawów biodrowych sprzyja ułożenie, w którym nóżki dziecka są swobodnie zgięte i lekko odwiedzone. Nie należy ich krępować w wyproście, np. przy ciasnym otulaniu, bo takie ułożenie zwiększa ryzyko zaburzeń rozwoju stawu.
Nóżek nie wolno też odwodzić na siłę. Szerokie pieluchowanie nie jest metodą leczenia: gdy staw wymaga leczenia, ortopeda dobiera aparat odwodzący.
Kiedy nie czekać na planowe USG bioder
USG stawów biodrowych to badanie planowe, ale niektóre objawy wymagają pomocy tego samego dnia. Należy zadzwonić pod numer 112 albo zgłosić się na szpitalny oddział ratunkowy, gdy:
- dziecko ma gorączkę i nie chce ruszać nóżką, zwłaszcza przy przewijaniu, trzyma ją w nietypowym ułożeniu albo ma obrzęk pośladka lub uda,
- po upadku lub urazie dziecko nie może obciążyć nogi albo noga jest nienaturalnie ustawiona,
- niemowlę poniżej 3. miesiąca życia ma temperaturę 38°C lub wyższą.
U najmłodszych niemowląt zakażenie stawu biodrowego może na początku objawiać się tylko gorączką i rozdrażnieniem, dlatego takie objawy wymagają szybkiej oceny lekarza.
Kto wykonuje badanie
Badania wykonuje dr n. med. Marek Danowski, specjalista ortopedii pracujący w Klinice Ortopedii Uniwersyteckiego Dziecięcego Szpitala Klinicznego w Białymstoku.
Jeśli wynik wymaga leczenia lub dalszej obserwacji, dziecko może kontynuować opiekę w poradni ortopedii dziecięcej. Przy asymetrii ułożenia lub opóźnionym rozwoju ruchowym pomocna bywa też fizjoterapia dziecięca. Asymetrią ułożenia i opóźnionym rozwojem ruchowym niemowląt zajmuje się w UNiMED m.in. dr Aleksandra Prokop-Zaniewska.
Poradnia preluksacyjna prywatnie: zapis i przygotowanie do wizyty
Na konsultację z USG stawów biodrowych w UNiMED nie potrzeba skierowania. Wizytę można umówić online albo telefonicznie w rejestracji.
Badanie przebiega sprawniej, gdy dziecko jest najedzone i spokojne. Warto zabrać pieluchę, kocyk lub ręcznik, książeczkę zdrowia dziecka i opisy wcześniejszych badań bioder, a dziecko ubrać w rzeczy łatwe do zdjęcia.
Aktualne ceny są w cenniku dla dzieci.
Pytania rodziców
Czy USG bioderek jest potrzebne, jeśli dziecko nie ma objawów?
Tak, badanie zaleca się u wszystkich niemowląt jako badanie przesiewowe. Dysplazja stawu biodrowego w pierwszych miesiącach zwykle nie daje żadnych objawów. Wcześnie wykryta leczy się krócej i skuteczniej.
Czy to badanie boli?
Nie, badanie jest bezbolesne i nieinwazyjne. Niemowlę leży na boku, a lekarz przykłada głowicę z żelem do okolicy biodra. Badanie trwa kilka minut.
Czy na USG bioderek potrzebne jest skierowanie?
Nie, na prywatną konsultację z USG stawów biodrowych w UNiMED skierowanie nie jest potrzebne. Jeśli dziecko miało już badanie bioder, warto zabrać jego opis, bo ułatwia porównanie wyników.
Co oznacza w wyniku typ 1a albo 2a?
To typy stawu według metody Grafa, którą zwykle opisuje się wynik badania. Typ 1 oznacza staw dojrzały, a typ 2a staw niedojrzały, który do 3. miesiąca życia zwykle wymaga kontroli. Wyższe typy mogą oznaczać dysplazję i wymagają leczenia.
Co jeśli wykryta zostanie dysplazja?
Leczenie zależy od typu stawu i wieku dziecka, najczęściej stosuje się aparaty odwodzące, np. szelki Pavlika. Im wcześniej rozpoczęte, tym krótsze i skuteczniejsze. Dalszą opiekę prowadzi ortopeda dziecięcy.