Próba wysiłkowa u dzieci

Próba wysiłkowa u dzieci w Białymstoku: jak serce dziecka reaguje na wysiłek

Próba wysiłkowa u dzieci to badanie, w którym dziecko idzie lub biegnie po bieżni albo jedzie na rowerze stacjonarnym przy stopniowo rosnącym obciążeniu, a lekarz przez cały czas śledzi zapis EKG, tętno i ciśnienie. Pozwala sprawdzić, czy dolegliwości pojawiające się przy wysiłku mają związek z sercem i jak sprawnie pracuje układ krążenia.

W Centrum Medycznym UNiMED badanie u dzieci i młodzieży wykonujemy w ramach poradni kardiologii dziecięcej. Przed jego rozpoczęciem kardiolog sprawdza, czy nie ma przeciwwskazań, i dopasowuje przebieg do wieku oraz możliwości dziecka.

Kiedy kardiolog dziecięcy zleca to badanie

U dorosłych zapis EKG w czasie wysiłku służy głównie ocenie choroby wieńcowej, która u dzieci zdarza się bardzo rzadko. U dzieci i nastolatków pytania są inne. Badanie przydaje się, gdy:

• dziecko skarży się na ból w klatce piersiowej, duszność lub kołatanie serca w czasie biegania, gry w piłkę czy lekcji WF,
• doszło do omdlenia lub zasłabnięcia w trakcie wysiłku,
• w spoczynkowym EKG albo w badaniu Holtera widać dodatkowe pobudzenia lub inne zaburzenia rytmu i trzeba sprawdzić, jak zachowują się przy wysiłku,
• lekarz ocenia skuteczność leczenia zaburzeń rytmu, także po ablacji,
• dziecko ma wadę serca albo jest po operacji kardiochirurgicznej i trzeba ocenić jego wydolność,
• istnieje podejrzenie wrodzonych chorób, które ujawniają się przy wysiłku, takich jak zespół długiego QT,
• w rodzinie zdarzały się nagłe, niewyjaśnione zgony w młodym wieku,
• trzeba sprawdzić reakcję ciśnienia na wysiłek, na przykład przy koarktacji aorty,
• dziecko z chorobą serca lub niepokojącymi objawami ma zacząć wyczynowe treningi.

Pojedyncze dodatkowe pobudzenia u dziecka często mają łagodny charakter. W polskim badaniu z 2004 roku u 76% dzieci z takimi pobudzeniami wysiłek całkowicie je wygaszał, co przemawia właśnie za ich łagodnym charakterem. Z kolei omdlenie w trakcie wysiłku zawsze wymaga szybkiej oceny kardiologicznej, a przedłużająca się utrata przytomności albo ból w klatce z dusznością to sytuacja na numer 112.

Wygenerowane przez AI

Od jakiego wieku można wykonać próbę wysiłkową u dziecka

Nie ma jednej granicy wieku. Liczy się to, czy dziecko pewnie chodzi po ruchomej taśmie albo sięga do pedałów roweru, rozumie proste polecenia i chce współpracować. Chodzić i biegać po bieżni potrafią już małe dzieci, ale każde potrzebuje chwili na oswojenie się z ruchomą taśmą. Na typowym rowerze stacjonarnym zwykle mieści się dziecko, które ma co najmniej około 125 cm wzrostu.

Badania naukowe pokazują, że po krótkim oswojeniu pełny test na bieżni i na rowerze potrafią wykonać nawet 5- i 6-latki. O tym, czy badanie jest odpowiednie dla Twojego dziecka i kiedy je wykonać, decyduje kardiolog dziecięcy po konsultacji.

Jak przebiega badanie

1. Rozmowa z rodzicem i dzieckiem, badanie lekarskie i spoczynkowe EKG.
2. Przyklejenie elektrod na klatce piersiowej i założenie mankietu do pomiaru ciśnienia. Przemycie skóry przed naklejeniem elektrod bywa chłodne, ale nie ma nic wspólnego z zastrzykiem i nie boli.
3. Krótkie oswojenie z bieżnią lub rowerem i spokojna rozgrzewka.
4. Wysiłek z obciążeniem rosnącym co 1-3 minuty. Dobiera się je tak, żeby dziecko osiągnęło swój limit po około 10 minutach.
5. Stały zapis EKG i pomiary ciśnienia na kolejnych etapach. Słowna zachęta pomaga dziecku osiągnąć rzeczywisty maksymalny wysiłek.
6. Odpoczynek z monitorowaniem przez 5-10 minut, aż tętno i zapis wrócą do normy.

Dziecko może przerwać badanie w każdej chwili i warto mu to powiedzieć jeszcze przed wizytą. Standardy dla pracowni dziecięcych przewidują też miejsce dla rodzica, który może spokojnie obserwować badanie.

Jak przygotować dziecko do próby wysiłkowej

• Dziecko nie musi być na czczo, ale 2-3 godziny przed badaniem nie powinno jeść ciężkiego posiłku.
• W dniu badania żadnych napojów z kofeiną: kawy, coli ani napojów energetycznych.
• Dziecko powinno przyjść wypoczęte, najlepiej bez intensywnego treningu tego dnia.
• Strój sportowy: koszulka, spodenki lub legginsy i wygodne buty sportowe.
• Zabierz listę leków, które przyjmuje dziecko, oraz wcześniejsze wyniki EKG, echa serca lub Holtera.
• Jeśli dziecko jest przeziębione albo ma gorączkę, zadzwoń przed wizytą, bo badanie może trzeba będzie przełożyć.

Leków nie odstawiaj bez zalecenia lekarza. Dziecku wytłumacz prostymi słowami, że badanie nie boli, przypomina szybki spacer albo jazdę na rowerku i można je w każdej chwili zatrzymać. Dla wielu dzieci to po prostu zabawa.

Wygenerowane przez AI

Czy badanie jest bezpieczne dla dziecka

Tak, u dzieci to bardzo bezpieczne badanie. W serii ponad 1000 testów u pacjentów do 21. roku życia nie odnotowano żadnych zdarzeń niepożądanych, a w badaniu obejmującym 5307 testów sytuacje wymagające resuscytacji zdarzyły się 3 razy (0,06%), wyłącznie u pacjentów z grup wysokiego ryzyka. Niedokrwienie serca, typowy problem u dorosłych, u dzieci zdarza się bardzo rzadko.

Standardy Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego (AHA) dla pracowni dziecięcych wymagają przeszkolonego personelu, lekarza dostępnego przy każdym badaniu diagnostycznym i sprzętu resuscytacyjnego dla dzieci. Wysiłek przerywa się między innymi, gdy:

• dziecko prosi o zakończenie albo nie jest w stanie kontynuować,
• pojawia się silny ból w klatce piersiowej, zawroty głowy lub duszność, której dziecko nie toleruje,
• ciśnienie spada zamiast rosnąć albo wzrasta nadmiernie,
• w zapisie EKG pojawiają się groźne zaburzenia rytmu lub wyraźne cechy niedokrwienia,
• spada wysycenie krwi tlenem.

Badania nie wykonuje się przy ostrym zapaleniu mięśnia sercowego lub osierdzia ani przy ciężkim zwężeniu drogi odpływu z serca, które kwalifikuje dziecko do operacji.

Próba wysiłkowa, EKG czy Holter u dziecka

Każde z tych badań pokazuje pracę serca dziecka w innych warunkach.

Badania często się uzupełniają. Badanie Holtera u dzieci pokazuje, co dzieje się z rytmem serca w ciągu zwykłego dnia, ale nie pozwala dokładnie określić, przy jakim obciążeniu pojawia się problem. To właśnie mierzy zapis w czasie kontrolowanego wysiłku.

Sport i WF: kiedy lekarz zleca badanie przed orzeczeniem

Do orzeczenia sportowo-lekarskiego u dzieci i młodzieży standardowo wykonuje się spoczynkowe EKG. Badanie z wysiłkiem lekarz zleca dodatkowo, gdy uzasadnia to stan zdrowia dziecka lub specyfika dyscypliny, na przykład przy objawach w czasie treningu, wadzie serca albo zaburzeniach rytmu. Kwalifikację do sportu prowadzi u nas poradnia medycyny sportowej dla dzieci.

Jeśli dopiero planujesz pierwszą wizytę u kardiologa, sprawdź, jakie badania wykonuje kardiolog dziecięcy podczas pierwszej wizyty. Zapis w czasie wysiłku zwykle nie jest pierwszym badaniem, tylko kolejnym krokiem, gdy EKG, echo serca albo objawy dziecka wymagają dokładniejszej oceny.

Co zawiera wynik badania

Lekarz porównuje wydolność dziecka z normami dla wieku i płci, ocenia maksymalne tętno, reakcję ciśnienia, rytm serca i zapis odcinka ST oraz odnotowuje, dlaczego wysiłek zakończono. Wynik omawia się z rodzicem, a kardiolog dziecięcy ustala na jego podstawie dalsze postępowanie: kontrolę, zmianę leczenia, zalecenia dotyczące WF i treningów albo dalszą diagnostykę.

Próba wysiłkowa u dzieci w UNiMED Białystok

Konsultacje kardiologiczne dla dzieci, EKG, echo serca, badanie Holtera i zapis EKG w czasie wysiłku wykonujemy w jednej placówce, więc diagnostyka nie rozciąga się na kilka miejsc w mieście. Dorosłych pacjentów obowiązują nieco inne zasady, opisane na stronie próba wysiłkowa dla dorosłych, a w codziennych sprawach zdrowotnych dziecka pomaga pediatra.

Placówka przy ul. Towarowej 3 w Białymstoku przyjmuje od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-20:00 oraz w soboty od 8:00 do 14:00. Termin i aktualną cenę badania poda rejestracja pod numerem 881 670 007, wizytę umówisz też online. Jeśli Twoje dziecko zasłabło w czasie wysiłku albo skarży się na ból w klatce przy bieganiu, nie odkładaj konsultacji. Zapraszamy do UNiMED.

Pytania rodziców