Biopsja cienkoigłowa pod kontrolą USG w Białymstoku
Biopsja cienkoigłowa to pobranie komórek ze zmiany widocznej w USG, np. z guzka tarczycy, przez nakłucie igłą o średnicy około 0,6 mm. Igłę prowadzi się pod stałą kontrolą obrazu, a pobrany materiał ocenia się pod mikroskopem. W Centrum Medycznym UNiMED w Białymstoku dorośli mogą wykonać to badanie prywatnie, bez skierowania.
Celem badania jest ocena charakteru zmiany i odróżnienie zmian łagodnych od nowotworowych, od czego zależy dalsze leczenie. Nakłucie jest mało inwazyjne i nie wymaga znieczulenia ogólnego. Igła pobiera pojedyncze komórki, a nie wycinek tkanki, dlatego wynik ma postać opisu cytologicznego.
Pobieranie wycinków z prostaty to inne badanie: w UNiMED urolog kwalifikuje do niego pacjentów, a sam zabieg odbywa się w warunkach szpitalnych. Opisuje go strona o biopsji fuzyjnej prostaty.
Kiedy lekarz zleca biopsję
Najczęściej badanie dotyczy guzków tarczycy. Większość z nich to zmiany łagodne, a wiele wymaga jedynie okresowej kontroli w USG. Według polskich rekomendacji z 2022 roku o nakłuciu decyduje obraz guzka w skali EU-TIRADS-PL i jego wielkość:
- guzki o cechach wysokiego ryzyka bada się już od 5 mm,
- guzki o pośrednim ryzyku od 15 mm, a o niskim od 20 mm,
- zmian płynowych i gąbczastych zwykle się nie nakłuwa, chyba że trzeba opróżnić torbiel,
- obok guzka bada się też węzeł chłonny szyi, jeśli w USG wygląda podejrzanie.
Te same zasady dotyczą guzków tarczycy wykrytych przypadkiem, np. w tomografii albo rezonansie wykonanym z innego powodu.
Biopsją cienkoigłową bada się też zmiany w śliniankach, piersiach i inne zmiany widoczne w USG, gdy lekarz uzna to za potrzebne. O kwalifikacji decyduje lekarz, który zna wynik USG i wcześniejsze badania, najczęściej endokrynolog.
Jak przygotować się do badania
Na badanie zwykle nie trzeba być na czczo. Przy nakłuciu tarczycy wygodne jest ubranie odsłaniające szyję, bez golfu i naszyjnika.
Przed badaniem trzeba powiedzieć lekarzowi o lekach przeciwkrzepliwych i przeciwpłytkowych. Polskie rekomendacje uznają nakłucie tarczycy za zabieg o niskim ryzyku krwawienia: przy części takich leków nie potrzeba przerwy, a przy innych zaleca się ją na co najmniej dobę.
O ewentualnej przerwie decyduje lekarz, leków nie należy odstawiać samodzielnie. Nakłucia nie wykonuje się przy ciężkich zaburzeniach krzepnięcia ani przy ropnych zmianach skóry w miejscu wkłucia. Przed badaniem lekarz omawia jego przebieg, a pacjent podpisuje zgodę.
Jak przebiega biopsja pod kontrolą USG
Przy nakłuciu tarczycy pacjent leży na plecach z lekko odchyloną głową. Lekarz odkaża skórę, odnajduje zmianę w obrazie USG i wprowadza igłę, obserwując na ekranie jej końcówkę. Zwykle wykonuje kilka nakłuć tej samej zmiany, aby pobrać wystarczającą ilość komórek.
Pobrany materiał lekarz rozprowadza na szkiełkach i utrwala do oceny pod mikroskopem. Miejsce nakłucia uciska się i zakleja opatrunkiem, co zmniejsza ryzyko siniaka. Poważne powikłania, np. przejściowa chrypka po podrażnieniu nerwu krtaniowego, zdarzają się wyjątkowo rzadko: według polskich rekomendacji rzadziej niż raz na 2500 nakłuć.
Wynik badania i co dalej
Na wynik czeka się około 2-3 tygodni. Wynik nakłucia tarczycy opisuje się według sześciostopniowego systemu Bethesda: od materiału niediagnostycznego, przez zmianę łagodną i kategorie pośrednie, po podejrzenie złośliwości i nowotwór złośliwy. Wynik „zmiana łagodna” oznacza bardzo małe ryzyko raka, szacowane na 0-3%.
Wynik omawia lekarz, który zlecił badanie, najczęściej endokrynolog. Ustala on, czy wystarczy kontrola w USG, czy potrzebne jest powtórzenie nakłucia albo leczenie. Przy wyniku z kategorii V lub VI zwykle zaleca się operację, a kwalifikację do zabiegu prowadzi chirurg, np. w poradni chirurgii onkologicznej.
Biopsja tarczycy prywatnie: zapis na badanie
Na badanie w UNiMED nie potrzeba skierowania. Wykonuje je dr n. med. Piotr Bernaczyk. Termin można zarezerwować online w MyDr i ZnanyLekarz albo telefonicznie w rejestracji.
Na badanie warto zabrać opis i zdjęcia z ostatniego USG, wyniki wcześniejszych nakłuć, jeśli były, wyniki badań tarczycy, np. TSH, oraz listę przyjmowanych leków. Gdy aktualnego USG nie ma, można je wykonać w pracowni USG w tym samym budynku.
Aktualne ceny konsultacji i badań są w cenniku dla dorosłych.
Pytania o biopsję cienkoigłową
Czy biopsja cienkoigłowa boli?
Większość pacjentów odczuwa ją jak krótkie ukłucie, podobne do pobrania krwi z żyły. Cienka igła sprawia, że badanie nie wymaga znieczulenia ogólnego, a samo pobranie materiału trwa krótko.
Czy na biopsję potrzebne jest skierowanie?
Nie, na prywatne badanie w UNiMED skierowanie nie jest wymagane. O nakłuciu decyduje jednak lekarz po ocenie aktualnego USG tarczycy albo innej badanej zmiany.
Co robić po biopsji?
Zwykle można od razu wrócić do codziennych zajęć. Przez kilka godzin miejsce nakłucia może być tkliwe, czasem pojawia się niewielki siniak lub obrzęk, na które pomaga zimny okład. Duży obrzęk, narastający ból albo gorączka to powód, by skontaktować się z lekarzem.
Kiedy biopsję trzeba powtórzyć?
Najczęściej wtedy, gdy pobrany materiał okazał się niediagnostyczny, czyli zawierał zbyt mało komórek, albo gdy wynik należy do kategorii pośredniej, np. III w systemie Bethesda. O terminie kolejnego nakłucia decyduje lekarz, biorąc pod uwagę obraz guzka w USG.
Czy po łagodnym wyniku guzek trzeba kontrolować?
Tak. Według polskich rekomendacji guzek tarczycy z łagodnym wynikiem kontroluje się w badaniu lekarskim i USG co 6-18 miesięcy. Kolejne nakłucie zwykle nie jest potrzebne, jeśli obraz guzka się nie zmienia i nie budzi wątpliwości.